“`html
2025 ABD Piyasa Gelişmeleri: Dalgalanmalar ve Yenilikler
ABD borsa endeksleri, Başkan Donald Trump’ın getirdiği tarifeler ile yapay zekaya olan yoğun ilginin yanı sıra para politikalarındaki belirsizliklerin belirleyici olduğu 2025 yılını, dalgalanmalara rağmen çift haneli kazançlarla kapattı.
Trump’ın Kasım 2024 seçimlerinde kazanmasının ardından, kurumsal vergi indirimleri ve düzenlemelerin azaltılması beklentilerinin oluşturduğu rüzgar, yılın başında piyasalara ivme kazandırdı. Ancak, tarife gerginlikleri, yüksek değerlendirme endişeleri ve belirsiz para politikaları gibi faktörler, bu iyimser havaya zaman zaman gölge düşürdü.
Özellikle, Çinli DeepSeek tarafından piyasaya sürülen düşük maliyetli yapay zeka modeli, ABD’li teknoloji firmalarının sektör üzerindeki hakimiyetinin tehlikeye girebileceği kaygılarını artırarak teknoloji hisselerinde yoğun satışlara yol açtı.
Mart ayı ortasına kadar süren düşüşlerin ardından kısmi bir toparlanma gözlemlense de, asıl büyük değişim, Trump’ın “Kurtuluş Günü” olarak adlandırdığı 2 Nisan’da karşılıklı gümrük tarifelerinin açıklanmasıyla gerçekleşti.
Küresel borsalarda satıcılı bir seyir izlenirken, bu tarifelerin duyurulması sonrası endekslerde Kovid-19 döneminden bu yana en yüksek günlük kayıplar yaşandı. İki gün içinde, Dow Jones endeksi %9.3, S&P 500 %10.5 ve Nasdaq %11.4 değer kaybetti.
Kara Pazartesi Panik Atmosferi ve Piyasa Toparlanması
Tarifelerin açıklanmasının hemen ardından Asya borsaları ve kripto para birimlerinde kayıplar derinleşti. ABD’de 7 Nisan’da yaşanan düşüşlerin %20’ye ulaşabileceği korkusu gündeme gelirken, beklenen çöküş gerçekleşmedi. Dow Jones, S&P 500 ve Nasdaq, 8 Nisan’da yılın en kötü kapanışlarını gördü.
Trump’ın 9 Nisan sabahı “Sakin olun” ve “Satın almak için mükemmel bir zaman” paylaşımının ardından, aynı gün Çin hariç tüm ticaret ortakları için ilave tarifelerin 90 gün boyunca askıya alınacağı açıklaması, piyasalarda ciddi bir toparlanmaya neden oldu. Bu gün yatırımcıların tarife kaygılarının azaldığı dönemde, Dow Jones endeksi yaklaşık %8, S&P 500 %9.5 ve Nasdaq %12’den fazla yükseliş kaydetti.
Özellikle Dow Jones endeksi, Mart 2020’den bu yana en yüksek artışı gösterirken, S&P 500 endeksi 2008’den bu yana en büyük günlük kazancını elde etti. Nasdaq endeksi ise Ocak 2001’den bu yana en yüksek günlük artışını ve tarihindeki en yüksek ikinci kazancı gerçekleştirdi.
Yıl boyunca tarifelere dair belirsizlikler devam etse de, nisan ayının ikinci haftasından ekim ayına kadar endeksler yükseliş trendini sürdürdü.
FED’in Faiz Politikalarının Etkisi
Son çeyrekte, tarifelerin etkisinin azalmasıyla birlikte ABD Merkez Bankası (Fed) politikaları, federal hükümetin kapanması ve teknoloji hisselerindeki dalgalanmalar piyasalarda belirleyici olmaya başladı. Trump’ın Fed Başkanı Jerome Powell’a yönelik eleştirileri, bankanın bağımsızlığına dair sorgulamalara neden olurken, her fırsatta “faiz indirimleri” çağrısı yaptı.
Fed, enflasyon riskleri dolayısıyla Eylül ayına kadar “bekle-gör” stratejisini benimsedi. Eylülde, iş gücü piyasasındaki endişeler nedeniyle politika faizinde 25 baz puanlık bir indirime giderken, Ekim’de de benzer bir hamle yapıldı. Ancak Powell’ın Aralık toplantısında daha fazla indirim yapma olasılığının düşük olduğunu belirtmesi, borsa endekslerinde %5’e yakın düşüşe yol açtı.
Aralık ayında yine 25 baz puan faiz indirimi gerçekleşmesine rağmen, 2025’te enflasyonun yüksek kalması nedeniyle faiz indirimleri sınırlı tutuldu ve piyasalara daha az gevşeme sinyali verildi.
ABD Federal Hükümetinin Kapanması
2025’in son çeyreğinde ABD federal hükümetinin 43 gün boyunca kapalı kalması, resmi ekonomik verilerin açıklanmasında gecikmelere neden oldu. Bu tarihi kapanma, piyasalarda belirsizlik oluşturarak Kasım ve Aralık ayları boyunca dalgalanmalara yol açtı.
Bunun yanı sıra, yapay zeka yatırımları üzerindeki sürdürülebilirlik kaygıları ve sektörler arası geçiş, piyasalarda volatilitenin artmasına neden oldu. Geçen yılın son dönemlerindeki dalgalanmaların etkilerinden biri de “yapay zeka balonu” korkularıydı. Birçok teknoloji firmasının hisselerinde yaşanan “kar realizasyonu” ve aşırı değerlemeler nedeniyle satışlar görüldü. Ancak teknoloji sektörü genel itibarıyla 2025’ta borsa için itici güç olmaya devam etti.
Endekslerdeki Rekor Artışlar
29 Ekim’de, Fed’in yılın ikinci faiz indirimini açıkladığı gün, Nasdaq endeksi tüm zamanların en yüksek kapanış değerine ulaştı. Dow Jones ve S&P 500 endeksleri ise 24 Aralık’ta kapanış rekorlarını tazeledi. Endekslerin 2025 genelindeki artışları; Dow Jones için %13, S&P 500 için %16.4 ve Nasdaq için %20.4 oldu.
Endeksler, nisan ayında ulaşmış oldukları en düşük kapanış değerlere göre sırasıyla %27.7, %37.4 ve %52.2 artış gösterdi. “Muhteşem yedili” teknoloji şirketlerinden Alphabet’in hisseleri %64.8, Nvidia’nın %38.9, Microsoft’un %14.7, Meta’nın %12.7, Tesla’nın %11.3, Apple’ın %8.6 ve Amazon’un %5.2 oranında değer kazandı.
2025 için Faiz Belirsizlikleri
Uzmanlar, ABD ekonomisinin 2025’te dalgalı bir görünüm sergileyebileceğini öngörerek, Trump yönetiminin vergi indirimleri, tarifler üzerindeki belirsizliklerin zamanla azalması, yapay zeka yatırımlarının devam etmesi ve Fed’in yıl sonuna doğru faiz indirimlerine yönelmesinin, 2026 için büyüme beklentilerini güçlendireceğini belirtiyor.
Ancak zayıflayan iş gücü piyasası, yüksek enflasyon ve Fed içindeki politika farklılıkları, bu yılın önemli belirsizlikleri arasında yer alacak. Trump’ın, Mayıs ayında görev süresi dolacak olan Fed Başkanı Powell’ın yerine atayacağı ismin “güvercin” tutum sergilemesi bekleniyor. Ayrıca, Trump’ın uyguladığı tarifelerle ilgili acil durum yetkilerini aşıp aşmadığına dair devam eden dava, ABD Yüksek Mahkemesi’nin kararını beklerken, tarifelerin geleceği de bu çerçevede netlik kazanacak.
“`
